Półwiecze naukowego związku Prof. dr hab. inż. Władysława DULIŃSKIEGO z Krynicą

Początek półwiecza naukowego związku Profesora Władysława DULIŃSKIEGO z Krynicą przypada na lata 60-te ubiegłego wieku. Prowadzone wówczas rekonstrukcje przedwojennych odwiertów miały przywrócić Uzdrowisku wodę mineralną odpowiednią do kąpieli. Rekonstrukcje wykonywane przez Jasielskie Kopalnictwo Naftowe wizytował wielokrotnie profesor Zdzisław Wilk, Kierownik Katedry Kopalnictwa Naftowego, Dziekan Wydziału Górniczego AGH; sekundował mu zazwyczaj jego asystent – mgr inż. Władysław DULIŃSKI. Przypuszczać należy, że obaj Panowie zwracali przede wszystkim uwagę na obecność gazu towarzyszącego tutejszym wodom, bowiem ten czynnik upodobnia je do fizycznej struktury ropy naftowej. Zapewne zauważali także znaczne wahania zawartości tego gazu w poszczególnych odwiertach. Inż. Władysław DULIŃSKI asystował Profesorowi Wilkowi także przy wizytacjach rekonstrukcji „Zuberów I i II” w latach 1956–1960; wspominał te wizyty inż. Wiktor Klatka – wiertnik z doświadczeniami z Borysławia, Doliny i Harklowej, co z wielką dumą podkreślał, jako pierwszy kierownik techniczny organizowanego w Krynicy Uzdrowiskowego Zakładu Górniczego.

Profesor DULIŃSKI należał do generacji przedwojennej; urodził się w podkrakowskim Prądniku Korzkiewskim w roku 1926 (po śmierci w 2011 r. spoczywa na krakowskim Cmentarzu Salwatorskim). Zaraz po wojnie podjął pracę zarobkową połączoną z nauką zawodu. Po odbyciu zasadniczej służby wojskowej rozpoczął studia na Wydziale Górniczym AGH, ukończone w 1956 r. z tytułem magistra inżyniera. Bez wątpienia był wybitny, skoro został zatrudniony na Uczelni – początkowo jako asystent, po doktoracie już jako Kierownik Zakładu Gazownictwa Ziemnego, a po habilitacji jako Kierownik Zakładu Gazownictwa i Zagospodarowania Złóż Gazu Ziemnego na utworzonym w 1967 r. Wydziale Wiertniczo-Naftowym.

W latach 1969–1978 Profesor DULIŃSKI kierował Naukowo-Dydaktycznym Punktem Konsultacyjnym w Krośnie nad Wisłokiem. W latach 80-tych był zastępcą Dyrektora w Instytucie Wiertniczo– Naftowym, a ponadto Kierownikiem Studium Podyplomowego (w latach 1985–1988).

Od pierwszego spotkania z problematyką eksploatacyjną Krynicy aż do śmierci w roku 2011 był konsultantem naukowym ds. eksploatacji wód leczniczych i dwutlenku węgla w tutejszym Uzdrowisku oraz w niektórych uzdrowiskuzdrowiskach dolnośląskich.

Praca doktorska napisana pod kierunkiem profesora Wilka na Wydziale Górniczym dotyczyła procesów sorpcji gazu na węglu aktywnym i technologii odgazolinowania gazów ziemnych. Na tym samym Wydziale dr inż. Wł. DULIŃSKI przedstawił i obronił pracę habilitacyjną w 1969 r.

„Na dobre” Profesor DULIŃSKI związał się z Krynicą w 1966 r. po powrocie z wyjazdu studyjnego do uzdrowisk krymskich (Kisłowodsk, Mineralne Wody) oraz po spotkaniach z renomowanymi uzdrowiskami niemieckimi Bad Nauheim i Bad Drieburg. Bez wątpienia obie ekspedycje zagraniczne dostarczyły Profesorowi nowych informacji o sposobach eksploatacji odwiertów oraz o technologiach transportu i magazynowania wód nagazowanych. Nawiązane kontakty wspominał Profesor bardzo życzliwie, a poznane tam rozwiązania praktyczne chętnie przenosił na swój krajowy warsztat zawodowy, nie wyłączając Krynicy.

Ze znawstwem przystąpił Profesor do uruchomienia nowo odwierconego „Zubera IV” i do ustalenia dla niego właściwego reżimu eksploatacyjnego. Jako ekspert korygował projekt techniczny rurociągu przesyłowego dla wody z tego odwiertu. W tym samym czasie Profesor DULIŃSKI diagnozował warunki hydro-dynamiczne odwiertów „kąpielowych”. Nic w tym dziwnego, skoro już w roku 1968 w PANie w Krakowie przedstawił referat zatytułowany: „Eksploatacja nagazowanych wód leczniczych w Uzdrowisku Krynica”. Niebawem ten właśnie temat stał się tytułem Jego pracy habilitacyjnej.

W latach 1968–1969 profesor DULIŃSKI sekundował rekonstrukcji odwiertu Nr 14 „Mieczysław”. Po pomyślnym zakończeniu tego przedsięwzięcia przez zespół Profesora Świdzińskiego pojawił się problem MojaKrynica 9 z przeprowadzeniem próbnego pompowania. Żadna z dostępnych wówczas na rynku pomp nie była w stanie pokonać zjawiska kawitacji. Wówczas do akcji wkroczył – wtedy już dr inż. – Władysław DULIŃSKI. Problem rozwiązał wykorzystując po raz pierwszy w górnictwie wód leczniczych technikę stosowaną w odwiertach naftowych – próbne pompowanie trzema średnicami rurek eksploatacyjnych.

Zjawiskowość pracy ujęcia „Mieczysław” nie dawała spokoju drowi DULIŃSKIEMU. Niebawem przedstawił w Zakładzie Górniczym pomysł wykorzystania tej wody, stosowanej dotąd i określanej mianem zbawiennej jedynie w kuracji pitnej, również do kąpieli mineralnych w Starym Domu Zdrojowym. Położenie odwiertu i warunki hydrodynamiczne w ujęciu niestety nie gwarantowały temu pomysłowi powodzenia. Dr DULIŃSKI z wielką dokładnością przeliczył je i zaprojektował, a potem nadzorował, budowę ciągu technologicznego dla Starego Domu Zdrojowego, czynnego do chwili obecnej. Rozwiązaniem tym zdobył tak znaczny autorytet w Instytucie Balneologicznym oraz w resorcie zdrowia, że zaproszono Go do stałej współpracy z uzdrowiskami dolnośląskimi i karpackimi.

Równocześnie z rekonstrukcją „Mieczysława” wiercono otwór „Żegiestów II”. Także i w nim napotkano wodę o niezwykłej charakterystyce fizyczno-chemicznej, wymagającej specjalnego sposobu wydobywania, przechowywania i transportu. Coraz szerzej otwierał się poligon doświadczalny nie tylko dla – wtedy już docenta – DULIŃSKIEGO, ale także i dla nas – Jego uczniów.

Oddzielne problemy stwarzał także odwiert Nr 5 „Tadeusz”, który długo nie nadawał się do eksploatacji z uwagi na progresję struktury chemicznej. Ich rozwiązaniem zajął się Profesor DULIŃSKI. Żmudne pomiary odwiertowe i badania laboratoryjne wyjaśniły przyczynę wyjątkowości zjawiska, a oryginalny ciąg technologiczny zbudowany jako pochodna tych badań pomiędzy odwiertem i pijalnią, służy do chwili obecnej.

Spektakularne rozwiązania problemów „Żegiestowa II”, „Mieczysława” i „Tadeusza” nie były jedyne. Dziesiątki drobniejszych kłopotów eksploatacyjnych załatwiał Profesor „od ręki”, udzielając praktycznych rad i wskazówek podczas krótkich pobytów, czasem „na odległość”, niekiedy u siebie w gabinecie na AGH – zawsze życzliwie, cierpliwie i skutecznie.

Profesor DULIŃSKI wprowadził obowiązek bieżącego opisywania i dokumentowania wszystkich prac badawczych - zarówno prowadzonych w poszczególnych ujęciach, jak i tych, które dotyczyły uogólnień. Był recenzentem roboczych wersji sprawozdań i artykułów, którym nadawał redaktorski poziom naukowy; większość z nich publikował w zeszytach wydawniczych AGH. Artykuły kierowane na kongresy zagraniczne SITH (Międzynarodowe Stowarzyszenie Techniki Uzdrowiskowej) osobiście tłumaczył na język rosyjski (na Kongres SITH w Karlowych Varach) czy na język niemiecki (artykuł dra Rodziewicza na Kongres w Cieplicach). Spośród licznych publikacji Pana Profesora aż 23 wiążą się z Krynicą. Profesor bardzo przestrzegał zasad wspólnej autoryzacji, więc 10-krotnie znajduje się w nich nazwisko Reśko, 9-krotnie Ropa, 8-krotnie Szarek i 3- krotnie Schmalz. Dla Profesora pisanie artykułów było niejako obowiązkiem naukowca; dla tutejszej służby terenowej stanowiło natomiast wyjątkowy bodziec intelektualny.

Dzień 15 października 2016 r. przeszedł do historii tutejszego Uzdrowiska jako ważne wydarzenie naukowe w partnerstwie Krynica-Zdrój – Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie.

Na Sesję „zjechała” do Krynicy cała „generalicja” Wydziału Wiertnictwa Nafty i Gazu z Dziekanem Prof. dr hab. inż. Rafałem WIŚNIOWSKIM na czele, reprezentującym równocześnie Rektora AGH oraz liczne grono dawnych PT Współpracowników i Wychowanków Profesora DULIŃSKIEGO. Żona Profesora Pani Teresa Dulińska nadesłała list z serdecznymi życzeniami i podziękowaniem za organizację Sesji.

Przy tej okazji Nowy Dom Zdrojowy wzbogacił się o tablicę pamiątkową ku czci Profesora. Końcowym akcentem naukowym Sesji stała się publikacja pt. EKSPLOATACJA WÓD ZDROJOWYCH W UZDROWISKACH KARPACKICH I SUDECKICH wydana przez Wydział Wiertnictwa Nafty i Gazu AGH.

Dla Gości z AGH bardzo ważne były wystąpienia Burmistrza Krynicy oraz Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego o lokalnych wyzwaniach rozwojowych.

Sesję zakończono mistrzowskim koncertem Orkiestry Zdrojowej, a Msza Święta odprawiona przez Ks. Dziekana Bogusława SKOTARKA w Kościółku Parkowym dopełniła podniosłości wydarzenia. Gości pożegnano w niedzielny poranek.

Opracowanie sporządziła: Danuta Reśko – krynicka doktorantka Profesora Władysława Dulińskiego

Sprawdź również

burmistrza
Pan Wojciech Król odpowiada na zarzuty Burmistrza Piotra Ryby
zdrojowy
Renowacja krynickiego Deptaku
uzdrowiskowej
Budżet Obywatelski 2019 – głosujący postawili na rozwój Komunikacji Uzdrowiskowej
uzdrowisk
Nagroda za działania na rzecz społeczności lokalnej Krynicy-Zdroju
krynica-zdrój
Tłoczone Jabłko w zimowej inspiracji od Braci Sadowników